Triển khai CBAM: Quy trình kiểm kê và báo cáo CBAM Châu Âu cho doanh nghiệp

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) đang trở thành một trong những quy định có ảnh hưởng lớn nhất tới doanh nghiệp xuất khẩu vào Liên minh châu Âu (EU). Không còn chỉ cạnh tranh bằng giá thành hay chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp hiện nay còn phải minh bạch dữ liệu phát thải carbon trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Điều này khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu quan tâm đến việc triển khai CBAM nhằm chuẩn bị dữ liệu carbon, kiểm kê khí nhà kính, tính toán carbon footprint và đáp ứng yêu cầu báo cáo phát thải theo cơ chế thuế carbon của EU.

Trên thực tế, triển khai CBAM không chỉ là “làm một báo cáo carbon”, mà là quá trình xây dựng hệ thống dữ liệu ESG, quản lý phát thải và chuẩn bị cho các xu hướng toàn cầu như Net Zero, ESG, thị trường carbon và chuỗi cung ứng bền vững.

Tóm tắt nhanh

• CBAM là cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU
• Liên quan trực tiếp kiểm kê khí nhà kính
• Doanh nghiệp phải báo cáo carbon định kỳ
• CBAM ảnh hưởng lớn đến xuất khẩu EU
• Triển khai CBAM cần dữ liệu ESG và carbon footprint
• Nhiều doanh nghiệp phải xây hệ thống dữ liệu dài hạn

Bảng tóm tắt

 >>>Dịch vụ CBAM: Báo cáo phát thải carbon cho doanh nghiệp xuất khẩu

CBAM là gì?

CBAM là viết tắt của Carbon Border Adjustment Mechanism – Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu.

CBAM được xây dựng nhằm:

• Giảm phát thải khí nhà kính toàn cầu
• Tránh “carbon leakage” (dịch chuyển phát thải)
• Đảm bảo cạnh tranh công bằng giữa hàng hóa EU và hàng nhập khẩu

Điều này đồng nghĩa các doanh nghiệp xuất khẩu vào EU sẽ phải:

• Theo dõi phát thải carbon
• Báo cáo carbon định kỳ
• Minh bạch dữ liệu phát thải

Doanh nghiệp nào cần triển khai CBAM?

Regulation (EU) 2023/956

Hiện CBAM tập trung vào các nhóm ngành phát thải cao:

• Sắt thép
• Xi măng
• Nhôm
• Phân bón
• Điện
• Hydro

Các doanh nghiệp chịu tác động gián tiếp

Ngoài các ngành chính, nhiều doanh nghiệp khác cũng bắt đầu chịu áp lực carbon từ khách hàng quốc tế:

• Dệt may
• Bao bì
• Nhựa
• Điện tử
• Thực phẩm

Doanh nghiệp FDI và chuỗi cung ứng toàn cầu

Nhiều tập đoàn quốc tế hiện yêu cầu:

• Carbon data
• ESG disclosure
• Carbon footprint sản phẩm

ngay cả khi doanh nghiệp chưa thuộc nhóm CBAM bắt buộc.

>>>CBAM là gì? Thuế carbon EU và những điều doanh nghiệp cần lưu ý

Pháp lý và quy định liên quan CBAM

Quy định CBAM của EU

Regulation (EU) 2023/956

CBAM yêu cầu doanh nghiệp:

• Báo cáo phát thải carbon
• Minh bạch dữ liệu sản phẩm
• Theo dõi carbon footprint

Giai đoạn chuyển tiếp CBAM

Hiện EU đang áp dụng giai đoạn chuyển tiếp, trong đó doanh nghiệp phải:

• Khai báo dữ liệu phát thải
• Báo cáo carbon định kỳ

Quy định Việt Nam liên quan CBAM

Các quy định tại Việt Nam liên quan đến kiểm kê khí nhà kính, là nền tảng để doanh nghiệp triển khai CBAM.

Luật Bảo vệ môi trường 2020

Nghị định 06/2022/NĐ-CP

Nghị định 119/2025/NĐ-CP

Liên quan:

• Kiểm kê khí nhà kính
• Quản lý phát thải
• Thị trường carbon

>>>Deadline CBAM mới nhất: Doanh nghiệp cần nộp báo cáo khi nào? 

Triển khai CBAM liên quan gì đến ESG?

Nhiều doanh nghiệp thường nghĩ CBAM chỉ là vấn đề “thuế carbon”.

Tuy nhiên trên thực tế, CBAM liên quan trực tiếp:

• ESG KPI
• Dấu chân carbon sản phẩm theo ISO 14067
• Kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064
• Quản trị dữ liệu phát thải

Trong ESG, nhóm Environmental đóng vai trò quan trọng nhất khi triển khai CBAM.

Quy trình triển khai CBAM

>>>Quy trình CBAM: 6 bước doanh nghiệp cần biết khi xuất khẩu EU

Triển khai CBAM cần những dữ liệu gì?

Dữ liệu năng lượng

• Điện năng

• Dầu DO

• Than

• Gas

Dữ liệu sản xuất

• Sản lượng

• Công suất

• Quy trình sản xuất

Dữ liệu logistics và chuỗi cung ứng

Trong một số trường hợp liên quan:

• Scope 3

• Vận chuyển

• Nguyên liệu đầu vào

Vai trò của ISO 14064 trong triển khai CBAM

ISO 14064 là tiêu chuẩn quốc tế phổ biến liên quan:

• Kiểm kê khí nhà kính
• Định lượng phát thải
• Báo cáo carbon

ISO 14064 giúp doanh nghiệp:

• Chuẩn hóa dữ liệu phát thải
• Tăng độ tin cậy báo cáo
• Dễ tích hợp với ESG và CBAM

Vai trò của ISO 14067 trong triển khai CBAM

Tiêu chuẩn ISO 14067 hỗ trợ:

Xác định ranh giới sản phẩm

Bao gồm:

• Nguyên liệu đầu vào

• Sản xuất

• Đóng gói

• Vận chuyển

• Xử lý cuối vòng đời (nếu áp dụng)

Thu thập dữ liệu phát thải

Ví dụ:

• Điện năng tiêu thụ

• Nhiên liệu

• Hơi nước

• Logistics

• Nguyên liệu đầu vào

Chuyển đổi sang CO₂e

Áp dụng hệ số phát thải để quy đổi toàn bộ dữ liệu sang:

• kgCO₂e

• tCO₂e

Tính carbon intensity

Ví dụ:

• kgCO₂e/tấn thép
• kgCO₂e/tấn xi măng

Đây là dữ liệu rất quan trọng trong CBAM.

>>>Quy định CBAM Châu Âu mới nhất: Doanh nghiệp xuất khẩu cần chuẩn bị gì?

Những sai lầm phổ biến khi triển khai CBAM

Chỉ làm báo cáo để đối phó

Nhiều doanh nghiệp:

• Không xây hệ thống dữ liệu

• Không theo dõi carbon dài hạn

Dữ liệu thiếu nhất quán

Dẫn tới:

• Sai carbon footprint

• Rủi ro rà soát dữ liệu

Không liên kết ESG với vận hành

CBAM cần liên kết:

• Sản xuất

• Năng lượng

• Chuỗi cung ứng

• ESG governance

Không có KPI carbon rõ ràng

Nhiều doanh nghiệp:

• Không theo dõi carbon intensity

• Không có baseline phát thải

Chi phí và thời gian triển khai CBAM

Thời gian triển khai CBAM

Chi phí triển khai CBAM

Yếu tố ảnh hưởng chi phí

• Quy mô nhà máy

• Scope phát thải
• Số lượng sản phẩm
• Độ phức tạp dữ liệu
• Yêu cầu khách hàng quốc tế

Công nghệ hỗ trợ triển khai CBAM

Nhiều doanh nghiệp hiện sử dụng:

• ESG dashboard
• Carbon accounting software
• Power BI
• ERP integration
• AI analytics

để theo dõi phát thải và ESG theo thời gian thực.

>>>CBAM cho ngành sắt thép: Quy định, chi phí và cách triển khai

FAQ-Câu hỏi thường gặp về CBAM

CBAM áp dụng cho ngành nào?

Hiện tập trung vào sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro.

Doanh nghiệp Việt Nam có bắt buộc triển khai CBAM không?

Nếu xuất khẩu sản phẩm thuộc phạm vi CBAM sang EU thì cần thực hiện.

CBAM có liên quan ESG không?

Có, đặc biệt nhóm Environmental và carbon data.

CBAM có liên quan kiểm kê khí nhà kính không?

Có, đây là nền tảng quan trọng nhất.

Có cần tính carbon footprint sản phẩm không?

Có, nhiều trường hợp bắt buộc để báo cáo CBAM.

CBAM có ảnh hưởng chi phí xuất khẩu không?

Có, phát thải carbon có thể ảnh hưởng trực tiếp chi phí tương lai.

Doanh nghiệp của bạn đang chuẩn bị triển khai CBAM và xây dựng dữ liệu carbon theo yêu cầu EU?

IXCERT hỗ trợ:

✅ Kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064
✅ Tính carbon footprint sản phẩm
✅ Xây dựng báo cáo CBAM
✅ ESG KPI và carbon dashboard
✅ Roadmap Net Zero và giảm phát thải

Liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí!