CBAM là gì? Thuế carbon EU và những điều doanh nghiệp cần lưu ý

CBAM là gì?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (EU) nhằm kiểm soát lượng phát thải khí nhà kính của hàng hóa nhập khẩu vào EU.

Nói đơn giản, CBAM là thuế carbon đối với hàng nhập khẩu, buộc doanh nghiệp xuất khẩu sang EU phải khai báo lượng phát thải CO₂ của sản phẩm.

CBAM được EU áp dụng để:

• Ngăn chặn "rò rỉ carbon"
• Tạo sân chơi công bằng giữa hàng EU và hàng nhập khẩu
• Thúc đẩy doanh nghiệp toàn cầu giảm phát thải

Tóm tắt nhanh về CBAM

• CBAM là thuế carbon của EU
• Áp dụng cho hàng nhập khẩu vào EU
• Doanh nghiệp phải báo cáo phát thải
• Bắt đầu mua chứng chỉ carbon từ 2026

Bảng tổng quan CBAM

Quy định CBAM của EU

CBAM được quy định theo:

• Quy chế (EU) 2023/956 của Nghị viện và Hội đồng châu Âu
• Giai đoạn chính thức bắt đầu từ 01/01/2026

Theo quy định này:

• Nhà nhập khẩu EU phải khai báo phát thải
• Dữ liệu phát thải lấy từ nhà sản xuất ngoài EU
• Nếu không có dữ liệu → dùng hệ số phát thải mặc định cao

Điều này khiến doanh nghiệp xuất khẩu bắt buộc phải:

• Kiểm kê khí nhà kính
• Tính phát thải sản phẩm
• Cung cấp dữ liệu cho đối tác EU

Tìm hiểu thêm về kiểm kê khí nhà kính

CBAM áp dụng cho ngành nào?

Trong giai đoạn đầu, CBAM áp dụng cho 6 ngành có phát thải cao:

• Sắt thép
• Xi măng
• Nhôm
• Phân bón
• Điện
• Hydro

Trong tương lai, EU dự kiến mở rộng CBAM sang:

• Nhựa
• Hóa chất
• Dệt may
• Thực phẩm

Doanh nghiệp Việt Nam có bắt buộc thực hiện CBAM không?

Doanh nghiệp Việt Nam không trực tiếp nộp tờ khai CBAM nhưng:

• Nhà nhập khẩu EU bắt buộc báo cáo
• Họ sẽ yêu cầu dữ liệu từ doanh nghiệp xuất khẩu
• Không có dữ liệu hoặc dữ liệu thiếu minh bạch sẽ khiến doanh nghiệp mất đơn hàng

Do đó, CBAM trở thành yêu cầu bắt buộc gián tiếp.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì cho CBAM?

Xem chi tiết cách tính dấu chân carbon sản phẩm theo iso 14067

Quy trình chuẩn bị CBAM cho doanh nghiệp

CBAM liên quan gì đến kiểm kê khí nhà kính?

CBAM yêu cầu dữ liệu phát thải → doanh nghiệp phải:

• Kiểm kê khí nhà kính
• Tính carbon footprint
• Xác minh phát thải

Do đó, CBAM thường đi kèm:

• ISO 14064
• ISO 14067
• ESG

FAQ- câu hỏi thường gặp về CBAM

CBAM có phải là thuế carbon không?

Có. CBAM là cơ chế thuế carbon biên giới của EU.

CBAM áp dụng cho doanh nghiệp Việt Nam không?

Không trực tiếp nhưng bắt buộc gián tiếp qua nhà nhập khẩu EU.

CBAM có bắt buộc không?

Có. Doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa sang EU sẽ chịu sự điều chỉnh của CBAM nếu sản phẩm thuộc danh mục áp dụng.

Khi nào phải mua chứng chỉ CBAM?

Từ 01/01/2026 cơ chế CBAM đã bước vào giai đoạn chính thức và nhà nhập khẩu EU sẽ phải mua chứng chỉ CBAM.

Kết luận

Cơ chế CBAM vừa là thách thức, vừa là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu vào Liên minh châu Âu. Mặc dù không trực tiếp nộp báo cáo, doanh nghiệp vẫn phải chuẩn bị dữ liệu phát thải đầy đủ và minh bạch để đáp ứng yêu cầu từ nhà nhập khẩu, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị áp hệ số phát thải cao hoặc mất đơn hàng. Ngược lại, những doanh nghiệp kiểm soát tốt phát thải và duy trì mức phát thải thấp sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt về chi phí carbon và khả năng mở rộng thị trường.

Bạn cần chuẩn bị CBAM nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu?
👉 Liên hệ ngay để được hỗ trợ: kiểm kê khí nhà kính, tính toán phát thải sản phẩm và xây dựng báo cáo CBAM đúng chuẩn, giúp doanh nghiệp sẵn sàng xuất khẩu sang EU.