Sàn giao dịch tín chỉ carbon là nền tảng cho phép mua bán hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, nơi doanh nghiệp có thể giao dịch để bù đắp lượng phát thải khí nhà kính, tuân thủ quy định và tối ưu chi phí carbon.

Tóm tắt nhanh

• Là nơi mua – bán tín chỉ carbon
• Gồm 2 loại: hạn ngạch & carbon credit
• Có thể do nhà nước hoặc quốc tế vận hành
• Việt Nam đang triển khai sàn carbon quốc gia
• Doanh nghiệp sẽ phải tham gia trong tương lai

Bảng tóm tắt

Sàn giao dịch tín chỉ carbon hoạt động như thế nào?

Nguyên tắc hoạt động

Sàn giao dịch carbon hoạt động tương tự như thị trường chứng khoán:

• Có bên bán
• Có bên mua
• Có giá giao dịch

Đối tượng giao dịch gồm:

• Carbon credit (tín chỉ carbon)
• Hạn ngạch phát thải

Các bên tham gia

• Doanh nghiệp phát thải (bên mua)
• Dự án carbon (bên bán)
• Cơ quan quản lý
• Sàn giao dịch

Quy trình giao dịch trong nước (Theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP)

Giao dịch được thực hiện tập trung thông qua Sàn giao dịch carbon (HNX vận hành) và Hệ thống lưu ký (VSDC quản lý).

Quy trình giao dịch quốc tế (Theo Nghị định 112/2026/NĐ-CP)

Đây là quy trình áp dụng cho việc chuyển giao tín chỉ giữa tổ chức tại Việt Nam và đối tác nước ngoài theo Thỏa thuận Paris.

Bước 1: Phê duyệt chương trình/dự án

Chủ dự án phải đăng ký dự án với Bộ Tài nguyên và Môi trường để được chấp thuận tham gia cơ chế trao đổi quốc tế. Dự án phải đảm bảo không làm ảnh hưởng đến mục tiêu Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam.

Bước 2: Thẩm định và Cấp phát quốc tế

Sau khi dự án được xác minh lượng giảm phát thải, tín chỉ được cấp phát bởi các tổ chức quốc tế (như Verra, Gold Standard) hoặc cơ quan thẩm quyền theo thỏa thuận song phương.

Bước 3: Xin Văn bản chấp thuận chuyển giao (Letter of Approval - LoA)

Trước khi thực hiện giao dịch xuyên biên giới, doanh nghiệp phải gửi hồ sơ lên Bộ Tài nguyên và Môi trường để xin cấp Văn bản chấp thuận chuyển giao quốc tế.

• Lưu ý về tỷ lệ: Theo Nghị định 112, có quy định về tỷ lệ chuyển giao tối đa (thường từ 50% - 90% lượng tín chỉ tạo ra) để giữ lại một phần cho mục tiêu giảm phát thải quốc gia.

Bước 4: Thực hiện Điều chỉnh tương ứng (Corresponding Adjustment)

Sau khi chuyển giao, Chính phủ Việt Nam sẽ thực hiện "Điều chỉnh tương ứng" trên Hệ thống đăng ký quốc gia.

• Bước này cực kỳ quan trọng để đảm bảo lượng carbon đã bán ra nước ngoài sẽ không được tính vào kết quả giảm phát thải của Việt Nam (tránh tính trùng).

Bước 5: Công bố thông tin

Mọi kết quả giao dịch quốc tế phải được công khai trên cổng thông tin điện tử của Hệ thống đăng ký quốc gia về khí nhà kính để đảm bảo tính minh bạch theo quy định quốc tế.

Xem chi tiết cách giao dịch tín chỉ carbon

Các loại sàn giao dịch carbon trên thế giới

Sàn bắt buộc (Compliance Market)

Ví dụ:

• EU ETS
• UK ETS

Đặc điểm:

• Do chính phủ quản lý
• Doanh nghiệp bắt buộc tham gia

Sàn tự nguyện (Voluntary Market)

Ví dụ:

• Verra
• Gold Standard

Đặc điểm:

• Doanh nghiệp tự tham gia
• Phục vụ ESG / Net Zero

carbon credit là gì

Sàn giao dịch tín chỉ carbon tại Việt Nam

Cơ sở pháp lý

Theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP:

• Thành lập sàn giao dịch carbon quốc gia
• Cho phép giao dịch:
  • Hạn ngạch phát thải
  • Tín chỉ carbon

Đơn vị vận hành

Bao gồm:

• Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam
• Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội
• Trung tâm lưu ký & bù trừ

Lộ trình triển khai

• 2025–2027: Thí điểm
• 2028: Vận hành chính thức

Doanh nghiệp tham gia sàn carbon như thế nào?

Điều kiện tham gia

• Thuộc đối tượng kiểm kê khí nhà kính
• Có phát thải hoặc tín chỉ

Theo Quyết định 699/QĐ-BNNMT:

• 51 doanh nghiệp đã được phân bổ hạn ngạch

Khi nào doanh nghiệp cần giao dịch?

• Khi phát thải vượt hạn ngạch
• Khi muốn đạt Net Zero
• Khi tối ưu chi phí carbon

Mua bán tín chỉ carbon

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì ngay từ bây giờ?

Kiểm kê khí nhà kính

• Xác định phát thải

 Tính carbon footprint

• Làm cơ sở giao dịch

Hiểu cơ chế thị trường

• Giá

• Quy trình

• Rủi ro

Xây dựng chiến lược carbon

• Giảm phát thải

• Kết hợp mua tín chỉ

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Sàn giao dịch carbon là gì?

Sàn giao dịch carbon là nơi các doanh nghiệp thực hiện mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon nhằm đáp ứng nghĩa vụ giảm phát thải hoặc tối ưu chi phí tuân thủ môi trường.

Cá nhân có tham gia được không?

Hiện tại chủ yếu dành cho tổ chức/doanh nghiệp.

Sàn carbon Việt Nam đã hoạt động chưa?

Đang trong giai đoạn thí điểm.

Có thể giao dịch quốc tế không?

Có, thông qua thị trường tự nguyện

Sàn giao dịch carbon sẽ trở thành bắt buộc với các doanh nghiệp trong tương lai gần. Hãy chuẩn bị ngay từ hôm nay

Liên hệ ngay chuyên gia IXCERT để được tư vấn chuyên sâu