Cách tính carbon footprint: Công thức và dữ liệu cần có

Một trong những chỉ số quan trọng nhất giúp đánh giá mức độ tác động đến môi trường chính là carbon footprint (dấu chân carbon). Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ cách tính carbon footprint như thế nào, phạm vi tính ra sao và các yếu tố nào ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

Việc nắm rõ phương pháp tính toán không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát phát thải hiệu quả mà còn là nền tảng để xây dựng chiến lược giảm phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, cũng như tham gia vào thị trường carbon đang ngày càng phát triển. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết cách tính carbon footprint một cách dễ hiểu, chính xác và có thể áp dụng trong thực tế.

>>> Carbon footprint là gì?

Tóm tắt nhanh

• Công thức: Hoạt động × hệ số phát thải
• Cần dữ liệu: điện, nhiên liệu, vận chuyển
• Phân loại: Scope 1 – 2 – 3
• Áp dụng tiêu chuẩn: ISO 14064, GHG Protocol
• Là nền tảng để tính tín chỉ carbon

Công thức tính carbon footprint

E= A × EFE

Trong đó:

• E (Emissions): Lượng phát thải CO₂e
• A (Activity data): Dữ liệu hoạt động
• EF (Emission Factor): Hệ số phát thải

Ví dụ

• Điện tiêu thụ: 10.000 kWh
• Hệ số phát thải: 0.845 kg CO₂/kWh

→ Phát thải = 8.450 kg CO₂ (~ 8.45 tấn)

Dữ liệu cần thu thập để tính carbon footprint

>>> Scope 1,2,3 là gì?

Hệ số phát thải lấy ở đâu?

Dưới đây là các nguồn lấy hệ số phát thải chính bao gồm các nguồn Quốc tế và nội địa Việt Nam

Quy trình tính carbon footprint chuẩn

Sai lầm phổ biến khi tính carbon footprint

Trong quá trình tính toán dấu chân carbon (carbon footprint), nhiều doanh nghiệp gặp phải những sai sót khiến kết quả thiếu chính xác, không được công nhận hoặc không thể dùng cho báo cáo/kiểm toán. Dưới đây là các lỗi phổ biến nhất:

Không xác định rõ phạm vi và ranh giới hệ thống

Nhiều doanh nghiệp chỉ tính phát thải trong nội bộ nhà máy mà bỏ qua chuỗi cung ứng hoặc giai đoạn sử dụng sản phẩm.

Hệ quả:

• Thiếu dữ liệu quan trọng (Scope 3)
• Kết quả thấp hơn thực tế
• Không đáp ứng yêu cầu của ISO 14067

Không xác định “functional unit” (đơn vị chức năng)

Ví dụ:

• “1 sản phẩm” nhưng không rõ kích thước, trọng lượng
• Không thống nhất giữa các kỳ báo cáo

Hệ quả:

• Không thể so sánh giữa các sản phẩm
• Kết quả mất ý nghĩa phân tích

Sử dụng sai hoặc không nhất quán hệ số phát thải (EF)

Một số lỗi thường gặp:

• Lấy EF từ nhiều nguồn nhưng không kiểm soát
• Dùng EF quốc tế khi đã có EF Việt Nam
• Tự “ước tính” EF không có cơ sở

Hệ quả:

• Sai lệch kết quả lớn
• Không được chấp nhận khi xác minh

Thu thập dữ liệu không đầy đủ hoặc không có bằng chứng

• Thiếu hóa đơn, chứng từ
• Dữ liệu ước tính không có giải thích
• Không lưu trữ hồ sơ

Hệ quả:

• Không truy xuất được (non-auditable)
• Không qua được bước xác minh

Không phân tích “điểm nóng phát thải” (hotspot)

Chỉ dừng lại ở việc “tính ra con số” mà không phân tích sâu.

Hệ quả:

• Không biết phát thải lớn nằm ở đâu
• Không có cơ sở để giảm phát thải

Doanh nghiệp nên làm gì để tính toán carbon footprint chính xác?

Chuẩn hóa dữ liệu

• Thu thập đầy đủ
• Đồng nhất format

Áp dụng tiêu chuẩn

• ISO 14064
• GHG Protocol

Sử dụng công cụ hỗ trợ

• Phần mềm quản lý carbon

Kết nối chiến lược carbon

• Giảm phát thải
• Mua tín chỉ

Xem thêm mua tín chỉ carbon ở đâu

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Carbon footprint có khó tính không?

Không nếu có dữ liệu đầy đủ và đúng phương pháp.

Có cần phần mềm không?

Không bắt buộc nhưng rất nên có.

Bao lâu tính 1 lần?

Thông thường là hàng năm.

Có cần đơn vị kiểm định không?

Có nếu phục vụ báo cáo chính thức hoặc chứng nhận.

Kết luận

Tính carbon footprint là bước đầu tiên để doanh nghiệp:

• Tuân thủ pháp luật
• Tham gia thị trường carbon
• Đạt Net Zero

IXCERT hỗ trợ:

• Tính carbon footprint theo ISO 14067
• Kiểm kê khí nhà kính
• Xây dựng chiến lược carbon
• Chuẩn bị giao dịch tín chỉ carbon

Liên hệ chuyên gia để được tư vấn chi tiết.