Báo cáo ESG là gì? Hướng dẫn lập báo cáo ESG cho doanh nghiệp mới nhất
Báo cáo ESG là gì? Hướng dẫn lập báo cáo ESG cho doanh nghiệp mới nhất
Nhiều doanh nghiệp không còn chỉ tập trung vào doanh thu hay lợi nhuận mà bắt đầu quan tâm đến cách vận hành ảnh hưởng như thế nào tới môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp. Đây cũng là lý do khái niệm báo cáo ESG ngày càng được quan tâm.
Nhà đầu tư, khách hàng, ngân hàng và chuỗi cung ứng ngày càng quan tâm đến phát triển bền vững, báo cáo ESG không còn là tài liệu mang tính hình thức. Đây đang trở thành công cụ quan trọng để doanh nghiệp chứng minh năng lực minh bạch, quản trị rủi ro và chuẩn bị cho những yêu cầu công bố thông tin ngày càng rõ nét trên thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Hiện nay, ESG không còn chỉ là hoạt động truyền thông thương hiệu mà đang dần trở thành nền tảng quản trị dữ liệu, quản trị rủi ro và năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Chủ đề | Báo cáo ESG |
| ESG gồm | E – S – G |
| Mục tiêu | Công bố ESG |
| Liên quan | CBAM, Net Zero |
| Kết quả | Báo cáo ESG |
| Đối tượng | Doanh nghiệp |
| Trọng tâm | ESG KPI và dữ liệu |
| Xu hướng | Triển khai ESG dựa trên dữ liệu |
| Khung tham chiếu | GRI |
| Dữ liệu cần có | Phát thải, năng lượng, nước, lao động, an toàn, bình đẳng, quản trị, tuân thủ, rủi ro và mục tiêu ESG |
| Giá trị mang lại | Củng cố thương hiệu, tăng minh bạch, hỗ trợ tiếp cận vốn và tạo lợi thế trong hợp tác B2B |
>>> Dịch vụ báo cáo ESG: Xây dựng và công bố ESG cho doanh nghiệp
Báo cáo ESG và báo cáo phát triển bền vững có mối liên hệ rất gần, nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Báo cáo phát triển bền vững thường phản ánh toàn diện định hướng, chính sách, hoạt động và kết quả của doanh nghiệp trong quá trình phát triển lâu dài. Trong khi đó, báo cáo ESG tập trung mạnh hơn vào hệ thống chỉ tiêu, rủi ro, cơ chế quản trị và thông tin có giá trị đối với nhà đầu tư, tổ chức tài chính, khách hàng và các bên liên quan.
Có thể hiểu đơn giản:
Theo GRI, báo cáo bền vững giúp tổ chức hiểu và công bố tác động của mình tới kinh tế, môi trường và con người. Trong khi đó, IFRS S1 và IFRS S2 của ISSB tập trung vào việc cung cấp các thông tin liên quan đến rủi ro và cơ hội bền vững có thể ảnh hưởng đến triển vọng tài chính doanh nghiệp. Vì vậy, khi xây dựng báo cáo ESG, doanh nghiệp cần xác định rõ mục đích sử dụng: phục vụ công bố rộng rãi, phục vụ nhà đầu tư, phục vụ yêu cầu chuỗi cung ứng hay phục vụ chiến lược quản trị nội bộ.
>>>ESG là gì? Quy định, đối tượng áp dụng và hướng dẫn cho doanh nghiệp
Tại Việt Nam, khuôn khổ công bố thông tin của doanh nghiệp niêm yết đã đề cập tới các nội dung môi trường và xã hội trong báo cáo thường niên. UBCKNN cũng đã phối hợp với IFC xây dựng các tài liệu hướng dẫn báo cáo phát triển bền vững và báo cáo phát thải khí nhà kính nhằm hỗ trợ doanh nghiệp từng bước nâng cao chất lượng công bố thông tin.
Điều này cho thấy công bố thông tin ESG đang dịch chuyển từ cách tiếp cận tự nguyện sang một yêu cầu quản trị ngày càng rõ hơn, đặc biệt với doanh nghiệp niêm yết, doanh nghiệp xuất khẩu và doanh nghiệp có nhu cầu tiếp cận vốn.
Các nhà đầu tư hiện không chỉ nhìn vào doanh thu, lợi nhuận hay tài sản, mà còn quan tâm tới rủi ro khí hậu, quản trị đạo đức, chính sách lao động, an toàn vận hành và khả năng thích ứng dài hạn. IFC nhận định báo cáo bền vững là một thành phần quan trọng để tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin của khu vực tư nhân và hỗ trợ sự phát triển của thị trường vốn bền vững.
Với doanh nghiệp B2B, báo cáo ESG còn có thể trở thành căn cứ để khách hàng lớn, tập đoàn FDI hoặc đối tác quốc tế đánh giá năng lực tuân thủ trong chuỗi cung ứng.
Một báo cáo ESG tốt không chỉ là “bản giới thiệu hình ảnh đẹp”, mà là kết quả của quá trình đo lường, đối chiếu và nhìn nhận thực trạng. Khi tổng hợp dữ liệu về tiêu thụ năng lượng, phát thải, an toàn lao động, tỷ lệ nghỉ việc, cơ cấu quản trị, khiếu nại hay cơ chế kiểm soát nội bộ, doanh nghiệp sẽ thấy rõ khu vực nào đang tạo ra rủi ro và khu vực nào cần ưu tiên cải thiện.
>>>Đánh giá ESG là gì? Quy trình, tiêu chí và cách doanh nghiệp cải thiện hiệu quả ESG
Một báo cáo ESG không có một khuôn mẫu duy nhất áp dụng cho mọi doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu bám theo các thông lệ phổ biến như GRI, IFRS S1/S2 và hướng dẫn của UBCKNN – IFC, nội dung báo cáo thường được tổ chức theo các nhóm sau:
1. Thông tin nền tảng về doanh nghiệp
Phần này giúp người đọc hiểu bối cảnh của báo cáo, thường bao gồm:
2. Nội dung Môi trường – Environmental
Đây là nhóm chỉ tiêu được quan tâm mạnh trong bối cảnh biến đổi khí hậu và chuyển dịch xanh. Tùy lĩnh vực, báo cáo ESG có thể trình bày:
Trong hướng dẫn báo cáo thường niên tại Việt Nam, các nội dung như tổng phát thải khí nhà kính trực tiếp và gián tiếp, cùng sáng kiến giảm thiểu phát thải, đã được đưa vào nhóm thông tin môi trường – xã hội cần công bố.
>>>Kiểm kê khí nhà kính là gì? Quy định, quy trình, chi phí triển khai
3. Nội dung Xã hội – Social
Trụ cột xã hội phản ánh cách doanh nghiệp đối xử với con người và cộng đồng liên quan đến hoạt động của mình. Một báo cáo ESG có thể đề cập tới:
Nhóm nội dung này không chỉ mang ý nghĩa xã hội mà còn gắn với năng suất, ổn định nguồn nhân lực và uy tín thương hiệu.
4. Nội dung Quản trị – Governance
Quản trị là nền tảng giúp doanh nghiệp chứng minh rằng các cam kết ESG không dừng lại ở khẩu hiệu. Phần này thường gồm:
Theo IFRS S1 và IFRS S2, các thông tin bền vững cần được trình bày thông qua bốn nhóm nội dung chính: quản trị, chiến lược, quản lý rủi ro, chỉ số và mục tiêu. Đây cũng là một cấu trúc rất hữu ích khi doanh nghiệp muốn lập báo cáo ESG theo hướng dễ tiếp cận với nhà đầu tư.
GRI là một trong những hệ thống tiêu chuẩn báo cáo bền vững được sử dụng rộng rãi trên thế giới. GRI hỗ trợ doanh nghiệp công bố tác động của mình tới kinh tế, môi trường và con người, đồng thời khuyến khích trình bày thông tin theo cách có thể so sánh và đáng tin cậy. Bộ Universal Standards phiên bản sửa đổi có hiệu lực cho kỳ báo cáo từ ngày 1/1/2023.
IFRS S1 đưa ra yêu cầu chung về công bố thông tin tài chính liên quan đến tính bền vững, còn IFRS S2 tập trung vào công bố thông tin liên quan đến khí hậu. Hai chuẩn mực này được thiết kế nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho nhà đầu tư khi đánh giá rủi ro và cơ hội của doanh nghiệp.
UBCKNN và IFC đã phát triển sổ tay hướng dẫn lập báo cáo phát triển bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam. Tài liệu này cung cấp quy trình báo cáo, nhóm chỉ số và cách tiếp cận phù hợp để doanh nghiệp bắt đầu công bố thông tin về môi trường và xã hội.
Điểm quan trọng là doanh nghiệp không nhất thiết phải áp dụng đồng thời tất cả khung báo cáo ngay từ đầu. Cách tiếp cận phù hợp hơn là xác định:
Từ đó lựa chọn khung báo cáo ESG phù hợp, tránh lập báo cáo quá tham vọng nhưng thiếu dữ liệu nền.
>>>ESG Framework là gì? Quy định, đối tượng áp dụng và hướng dẫn
>>>Triển khai ESG cho doanh nghiệp mới bắt đầu
1. Xem báo cáo ESG như một tài liệu truyền thông thuần túy
Nếu nội dung chỉ tập trung vào hình ảnh tích cực mà thiếu dữ liệu, thiếu chỉ tiêu và không thể hiện cơ chế quản trị, báo cáo ESG sẽ khó tạo niềm tin với nhà đầu tư và đối tác.
2. Thu thập dữ liệu rời rạc, không có đầu mối
Nhiều doanh nghiệp có dữ liệu nhưng phân tán ở các phòng ban, không thống nhất biểu mẫu, không rõ ai chịu trách nhiệm xác nhận. Điều này dẫn tới báo cáo chậm, thiếu nhất quán và khó kiểm tra lại.
3. Sao chép chỉ số của doanh nghiệp khác
Mỗi ngành có đặc thù rủi ro khác nhau. Việc bê nguyên hệ chỉ số từ báo cáo của đơn vị khác có thể khiến báo cáo ESG dàn trải và không phản ánh đúng ưu tiên quản trị của doanh nghiệp.
4. Không gắn ESG với chiến lược và mục tiêu dài hạn
Một báo cáo tốt không chỉ nói doanh nghiệp “đã làm gì”, mà còn cần cho thấy doanh nghiệp “đang hướng tới điều gì”, đặt mục tiêu nào và theo dõi tiến độ ra sao.
5. Thiếu cập nhật theo thay đổi của chuẩn mực và thị trường
Các yêu cầu về tiêu chuẩn báo cáo ESG đang thay đổi nhanh, đặc biệt trong bối cảnh IFRS S1/S2 được thúc đẩy để nâng cao tính so sánh toàn cầu của thông tin bền vững. Doanh nghiệp cần rà soát định kỳ để tránh báo cáo theo tư duy cũ, thiếu khả năng đáp ứng yêu cầu mới từ thị trường.
Với doanh nghiệp mới tiếp cận ESG, không nhất thiết phải lập ngay một báo cáo dày hàng trăm trang. Cách tiếp cận thực tế hơn là đi theo lộ trình:
Lộ trình này giúp doanh nghiệp vừa tránh làm hình thức, vừa không bị quá tải khi nền dữ liệu và năng lực quản trị chưa sẵn sàng.
Một báo cáo ESG được xây dựng đúng cách không chỉ phục vụ công bố thông tin, mà còn trở thành công cụ quản trị. Báo cáo giúp lãnh đạo nhìn thấy xu hướng rủi ro, xác định khoảng trống trong chính sách, ưu tiên nguồn lực cải thiện và truyền tải thông điệp phát triển bền vững một cách đáng tin cậy.
Trong môi trường kinh doanh ngày càng coi trọng minh bạch, lập báo cáo ESG là bước đi cần thiết để doanh nghiệp:
Khi được thiết kế dựa trên dữ liệu thật, vấn đề trọng yếu thật và mục tiêu cải thiện thật, báo cáo ESG không còn là “báo cáo để có”, mà trở thành bằng chứng cho năng lực quản trị và trách nhiệm phát triển của doanh nghiệp.
Báo cáo ESG hiện không còn là hoạt động mang tính hình thức mà đang trở thành nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp:
Trong bối cảnh ESG ngày càng ảnh hưởng tới đầu tư, xuất khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu, việc xây dựng hệ thống ESG bài bản sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững dài hạn.
Tiếng Việt
Tiếng Anh
Tiếng Trung
日本語
한국인
Bình luận